Door Peter Boel
“Een record met drie keer op een rij een schoonheidsprijs voor hetzelfde team? Heel het team van Apeldoorn moet voortaan maar door de scanner,” grapte jurylid Rick Lahaye bij het beoordelen van de kandidaten voor de New In Chess Schoonheidsprijs voor de vijfde KNSB-ronde. Uit betrouwbare bron hebben wij vernomen dat er in Apeldoorn veel belang wordt gehecht aan het winnen van de schoonheidsprijs, en dat zelfs sterke grootmeesters als Max Warmerdam en Thomas Beerdsen het als een prestigestrijd beschouwen om er zo veel mogelijk te winnen. Zo zien wij het natuurlijk graag! Ditmaal was het Max Warmerdam die het punt drukte met een fraaie scherp-strategische zwartzege op de geroutineerde Meesterklasser Jan Willem van de Griendt.
Koos Stolk voegde toe dat Max Warmerdam nu alleen aan kop staat van de ranglijst met de meeste schoonheidsprijzen. De top is als volgt:
| Naam | # |
| Max Warmerdam | 4 |
| Dimitri Reinderman | 3 |
| Jasper Geurink | 3 |
| Friso Nijboer | 3 |
| Jan Werle | 3 |
| David Klein | 3 |
| Hugo ten Hertog | 3 |
Overigens kwam de nummer twee dit keer ook uit Apeldoorn – het is niemand minder dan tweede-teamspeler Marcel Boel. Jurylid Rick Lahaye twijfelde zelfs even of deze partij de prijs niet moest krijgen, maar: “Bij Warmerdam leek het alsof hij alle zetten eruit kon blitzen.” En dat is ‘ondanks alles’ toch nog een aanbeveling anno 2025/26!
Met dit door omstandigheden nogal vertraagde verslag openen wij 2026 en wensen wij alle KNSB-ers een gezond, gelukkig en creatief Nieuwjaar!
Jan Willem van de Griendt – Max Warmerdam
Apeldoorn-Paul Keres
Nuchter als altijd bestempelde de zwartspeler in zijn verslag op de website van Schaakstad Apeldoorn niet deze partij, maar de partijen van de met wit spelende ‘Apeldoorners’ Sasa Albers tegen Lars Ootes en Stefan Kuipers tegen Demre Kerigan als de interessantste van de dag. Het schoonheidscomité hanteert andere maatstaven: een winnaar die met sterke en originele ideeën komt en het overtuigend afmaakt, maakt meer kans dan de winnaar van een partij met allerlei interessante wendingen die alle kanten op gaat. Ofwel, aldus jurylid Willy Hendriks over het onderhavige kunststukje: “In de scherpe stelling direct na de opening offerde zwart heel mooi een stuk voor twee pionnen. De pionnenmassa, gesteund door een machtig loperpaar, die even later op de witspeler afkwam, was moeilijk te stoppen. Wit gaf daarom maar een stuk terug, maar dat kon het tij niet keren en met een paar krachtzetten beëindigde zwart de partij. Een heerlijke miniatuur van Max.”
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pf3
3…h6
Een populaire openingszet tegenwoordig, en een profylactische, dus Nimzowitsch kan stil blijven liggen in zijn graf!
4.g3 Lb4+ 5.Ld2 Le7 6.Lg2 d5 7.0–0 0–0 8.Dc2 c6 9.Td1 Pbd7 10.b3 b6 11.Le1
Een nieuwtje volgens Lahaye: “Het is een bekend idee, maar het meest gespeeld is 11.Lc3. Het wordt later duidelijk waarom die loper in sommige stellingen beter op c3 staat, aangezien d4 dan nog gedekt staat na de breekzet e4. Nu was 14…c5 erg sterk! Het zwarte pionnenblok wordt oppermachtig.”
11…a5
Zwart staat uiterst solide en kan langzamerhand actief worden. Het is al ongeveer 0.00, en dat betekent dat zwart beter staat!
12.Pc3?!
Steviger was 12.Lc3 en 13.Pbd2.
12…La6 13.Pd2 Tc8!
Loerend naar de witte dame. Zwart is klaar om de stelling te openen.
14.e4!?
Thematisch in de Catalaan, maar zoals al gesuggereerd komt de opening van de stelling eerder zwart ten goede.
14…c5! 15.e5
15…cxd4!
Nauwelijks een materiële investering, maar Max maakt er toch een stukoffer van.
De winnaar zelf schrijft in het teamverslag dat de engine 15…Pg4 als beter aangeeft, “om na de logische voortzetting 16.Pf3 cxd4 17.Txd4 Pdxe5 18.Pxe5 Pxe5 19.cxd5 Lc5 met een hard oordeel van -1,6 aan te komen zetten.” Het oordeel van mijn ouwe brikje Stockfish 15 is nog harder en dat geeft 17.Pxd4 dxc4 18.Pc6 als kleiner euvel.
Max noemt ook nog 16.Pxd5 exd5 17.Df5 als “lastig te overzien”. Zwart kan er ook hier een kansrijk stukoffer (nou ja…) van maken met 17…cxd4 18.Dxg4 Pxe5 19.Dxd4 dxc4! 20.Dxe5 Lf6 en na slaan op a1 wordt de c-pion een handenbindertje.
16.exf6 Lxf6
De engine vindt 16…Pxf6 17.Pe2 e5 nog iets beter, maar de tekstzet is ook prima.
17.Pe2 b5!
18.Pf3?
Zoals Max aangeeft was 18.Tac1! of ook 18.Tab1 een betere verdediging. Maar praktisch lijkt dit niet te doen voor wit.
18…e5
Nu staat zwart zelfs superieur als wit een stuk terugoffert, en wat moet hij anders?
19.c5 b4 20.Pexd4 exd4 21.Pxd4 Pxc5 22.Df5 Te8
Warmerdam zet simpelweg al zijn stukken op actieve velden, waardoor er allerlei tactische grappen in de stelling komen.
23.Tac1
23…Lxd4
23…Txe1+ kon ook, maar was al niet goed genoeg meer voor de zwartspeler. Wit kan na de gespeelde zet niet terugslaan op d4 vanwege 24…Pxb3 en dan blijkt hij ook nog een onderste-rij-probleem te hebben.
24.Lxd5 Df6
En met een vol stuk minder had Jan Willem het wel gezien. Een staaltje powerplay van de Limburgse grootmeester, en een overtuigende prijswinnaar!
Onderstaande partij werd ingezonden door de teamleider van Apeldoorn 2, Henk Vinkes. Het gebeuren inspireerde Lahaye tot het volgende commentaar: “Een interessant pionoffer met daaropvolgend een lastige beslissing voor zwart na 12.Pf5. Zwart greep direct mis en wit maakte het heerlijk af! Tal zou trots op hem zijn.” Hendiks voegde toe: “Een heerlijke miniatuur, een schoolvoorbeeld van een aanval op de koning in het midden. Ingeleid met een origineel pionoffer. In de slotstelling zijn bijna alle zwarte stukken nog niet in het spel gekomen terwijl alle witte stukken maximaal actief zijn. Compleet met de nodige (schijn-)offers.”
Marcel Boel – Thomas Kools
2C, Apeldoorn 2–WLC
1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 a6 5.Pc3 Dc7 6.Ld3 Pf6 7.Le3 Lb4 8.0–0 Lxc3 9.bxc3 d5?
Altijd goed in de Siciliaan, maar hier dus niet! Omzichtiger is 9…d6.
10.e5?!
Hier hebben we het originele pionoffer. Objectief beter was 10.exd5! Pxd5 11.Ld2 en de zwarte koningsvleugel ligt open; wit ontwikkelt snel een dodelijke aanval. Tekenend is dat Stockfish als beste antwoord 11…Pf6 geeft, maar het witte loperpaar wordt zeer sterk.
10…Dxe5 11.Te1
Het is niet zeker of de toren hier het beste staat. Beter (zoals we zullen zien) was 11.Df3 met de intentie Lf4 en na …Dh5, Dg3.
11…Dc7
11…0–0 was een alternatief omdat wit geen gevaarlijke aftrekjes heeft.
12.Pf5 g6?
Een ernstige verzwakking van de zwarte velden. 12…Kf8 was verplicht, waarna wit niets concreets heeft en het paard moet terugtrekken. Met de dame al op f3 was dat een heel ander verhaal geweest! (Pxg7 Kxg7 Lh6+ kennen we van de Franse Tarrasch) Natuurlijk heeft wit wel bereikt dat zwart niet meer kan rokeren.
13.Ph6 Pbd7 14.Ld4
Nu loopt alles vanzelf. De zwarte koning vindt geen veilig heenkomen en de volgende blokkadepoging is een ernstige verzwakking van het centrum.
14…e5 15.Df3 Dd6
16.Df4
Niet eens de beste (16.g4!) maar wel een geestige.
16…Kf8 17.Txe5!
Natuurlijk! Pakken op e5 verliest nu nog meer materiaal.
17…Db8 18.Tae1 Kg7
Laat een aantrekkelijk slotakkoord toe.
19.Pf5+! Kg8
19…gxf5 20.Dg5+ Kf8 21.Dh6+ Kg8 22.Te8+ loopt mat.
20.Dh6 Pf8
Sportief!
21.Pe7#
“Een mooie grootmeesterscalp voor de witspeler, heel overtuigend gespeeld,” vond Hendriks van de hieronder volgende zege van Gerben Veltkamp. “Van de grootmeester zelf heb ik echter wel eens betere partijen gezien.” Bovendien blijkt het een zeer interessante partij te zijn, maar bepaald niet een uit één stuk.
Gerben Veltkamp – Friso Nijboer
VAS-Paul Keres 2
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.h4 h6
5.h5!?
Een soort wachtzet? – onderwijl ruimte pakkend. Het ‘loperjacht’-plan van Gerben wordt doorgaans direct uitgevoerd: 5.g4 Le4 6.f3 Lh7 7.e6.
5…c5 6.g4 Le4 7.f3 Lh7 8.e6 Pc6
En hier staan 8…fxe6 en 8…Dd6 als beter bekend, maar de tekstzet kan natuurlijk niet slecht zijn.
9.Ph3?!
Ook dit ziet er natuurlijk uit, maar wit kan e6 niet effectief aanvallen met het paard. Beter was 9.Ld3 of eerst 9.dxc5 en dan de loper eruit.
9…fxe6 10.Ld3
10…Da5+?
Dit komt neer op tijdverlies, en dat heeft nogal wat consequenties in deze variant. Met 10…cxd4! gevolgd door …e5 had zwart een Warmerdam-achtig centrum kunnen opbouwen dat veeleer beresterk was dan zwak.
11.Ld2
Bizarre zetten als 11.Kf2 of zelfs 11.b4! kwamen hier nog sterker in aanmerking.
11…Db6 12.Lxh7 Txh7 13.Pf4?
Nodig was 13.dxc5 Dxc5 14.Pc3 e5 15.De2 en wit houdt het zwarte centrum enigszins in bedwang. Daarna kan hij lang rokeren en zijn enigszins verdwaalde koningspaard via f2 omspelen, met ongeveer gelijk spel.
13…Pf6?
Opmerkelijk genoeg was 13…cxd4! nog steeds heel goed voor zwart; na 14.Pxe6 speelt hij gewoon 14…Pf6 of direct 14…Pe5, met centrum en initiatief. Nu neemt wit het roer over.
14.dxc5! Dxc5 15.Pxe6
Sneller ontwikkelen met 15.Pc3! was nog beter.
15…Dd6 16.De2
16…Kd7
Grappig en ook niet slecht was het pseudo-dameoffer 16…Dxe6!? 17.Dxe6 Pd4 en ook de witte dame is gevangen! Het herinnert me pijnlijk aan een potje tegen Otto Wilgenhof in het OSBO-snelschaakkampioenschap afgelopen zaterdag, die mijn witte dame op h5 ving – al is een damevangst op e6 nog mooier. Na 18.Df5 Pxf5 19.gxf5 staat wit nog wel een tikje beter omdat de zwarte stukken nog veel tijd nodig hebben om zich los te werken.
17.Pf4 De5
De dameruil blijkt allerminst verlichting te brengen. Zwarts laatste kans op gelijk spel was 17…e5!, bijvoorbeeld 18.Pg6 e4 19.fxe4 Pd4 20.Df2 dxe4 (totaal averechts werkt 20…Pxc2+? 21.Kd1 Pxa1 22.e5 met een winnend initiatief voor wit) 21.Lf4 Pf3+ 22.Kf1 Da6+ 23.Kg2 Pxg4 met totale chaos!
18.Pc3!?
18.Dxe5 Pxe5 19.Tf1! en wit kan verder met Pc3 en lange rokade, terwijl de zwarte koningsvleugel nog steeds erg krom staat en zijn koning op d7 niet veilig is.
18…Dxe2+?!
18…Pd4! 19.Dxe5 Pxf3+ 20.Ke2 Pxe5 21.Pcxd5 Pexg4 gaf zwart in ieder geval nog een pionnetje voor zijn ellende.
19.Pcxe2 e5 20.Pg6
De zwarte toren is begraven op h7. Grootmeester Friso is in grote problemen.
20…Ld6 21.0–0–0 Pg8
Zwart gaat zijn toren bevrijden, maar ondertussen wordt zijn centrum opgeblazen.
22.f4 Pge7 23.Lc3 Pxg6 24.hxg6 Thh8 25.Txd5 Ke6 26.Thd1 Pd4
27.Lxd4
Natuurlijk. Wit wint de kleine kwaliteit. Overigens was ook 27.T5xd4 exd4 28.Pxd4+ winnend omdat de zwarte koning geen goed veld heeft; ook hier gaat de loper op d6 verloren.
27…Kxd5 28.Lxe5+ Ke4 29.Lxd6 Thd8
30.Td3
Een aardige slotzet die 30…Txd6 afdwingt omdat het anders mat gaat met Pc3 of Pg3. Maar alles won hier al.
1-0
Over de volgende partij, die ex aequo derde werd in deze KNSB-ronde, schreef Hendriks: “De Pirc beleeft zware tijden en de witspeler liet goed zien waarom dat zo is. Vanuit de opening bouwde hij een sterke aanvalsstelling op en die voerde hij met vaste hand naar winst.”
Tim Mazajchik had echter pech, zo betoogde Hendriks verder: “Als je de directeur van de KNSB verslaat kom je natuurlijk niet in aanmerking voor de schoonheidsprijs van de KNSB-competitie, zelfs niet als die zijn afscheid al heeft aangekondigd.”
Tim Mazajchik – Dharma Tjiam
LSG-HWP Haarlem
1.e4 g6 2.d4 Lg7 3.Pc3 d6 4.f4 Pf6 5.Pf3 0–0 6.Ld3 Pa6 7.0–0 c5 8.d5 Lg4 9.h3 Lxf3 10.Txf3
10…Tb8
Mogelijk niet helemaal to the point. Zwart bereidt heel systematisch …b7-b5 voor, maar bereikt daar niet zo veel mee. Interessant was 10…Tc8!? met de dreiging 11…c4. Als wit dan op a6 ruilt heeft zwart het loperpaar en kan hij alsnog met …Tc8-b8 de halfopen b-lijn bezetten. Zo’n heen-en-weertje van een toren is natuurlijk heel moeilijk voor een menselijke schaker om te verzinnen, hoe keihard-logisch het ook is.
11.a4 Pc7 12.De1 Dd7 13.Dh4 a6
14.f5
De opstoot met de b-pion was zelfs nog verder te frustreren met 14.a5, maar Tim gaat nu vol op het orgel op de koningsvleugel.
14…Dd8?!
Veel tijdverlies, en waartoe dient dit? Om f6 nog eens te dekken?
15.Lg5 b5 16.axb5?!
Niet nodig; wit kon ook 16.Pd1 spelen en zwart uitdagen op a4 te slaan.
16…Pxb5 17.Pe2 Pc7
Nog meer tijdverlies; iets consequenter was hier 17…Db6 geweest, maar waag dat maar eens met al dat witte geschut op de koningsvleugel.
18.fxg6 hxg6
19.Pf4!?
Een simpele oplossing was 19.b3 omdat iets als 19…Pfxd5 20.exd5 Lxa1 neerkomt op zelfmoord na 21.c3 en de dreiging op e7 te slaan beslist, bijvoorbeeld 21…Pxd5 22.Lc4 Pf6? 23.Txf6! of 21…Te8 22.Txf7! met mataanval.
19…Txb2 20.Taf1 De8?
Te passief. Het c-paard had naar dit veld gemoeten, waarna het voor wit nog niet zo makkelijk is erdoor te komen.
21.Tg3?!
Hier kon wit al doorbreken met 21.e5! dxe5 22.Pxg6 fxg6 23.d6!. Slaat zwart op zet 21 met een paard op d5, dan ruilt wit paarden en speelt 23.Lh6.
21…c4!
De beste tegenkans.
22.Lxc4 Pxe4?
Maar hier had 22…Txc2 23.Ld3 Tc3 gemoeten, zodat zwart in veel gevallen een kwaliteit kan offeren om de witte aanval af te weren of in ieder geval te vertragen.
23.Pxg6!
Met vernietigende kracht. Zwart kan niet op g3 slaan wegens 24.Pxe7+ en hij krijgt niet genoeg voor de dame die hij moet offeren.
23…fxg6 24.Dxe4 Txf1+ 25.Lxf1
Nu heeft zwart te veel zwakke pionnen, vooral in de buurt van zijn koning. Dharma probeert het nu met een actieve uitval, maar het is onvoldoende.
25…e5 26.dxe6 d5 27.Dd3 Pxe6 28.Dxd5
Er waren ook andere opties, maar dit is prima.
28…Kh7 29.Te3 Pc7 30.Dc4 Dd7
Met kunst- en vliegwerk weet Dharma verder materieel verlies te voorkomen, maar nu komt zijn koning in een spervuur terecht.
31.Dh4+ Kg8 32.Lc4+ Pd5
33.Te8+!
De elegante oplossing. Na 33…Dxe8 34.Lxd5+ Kf8 35.Df4+ heeft de koning geen velden meer.
33…Lf8 34.Txf8+
34.Df4! en 34.Dh6! waren sneller, maar het maakt al niet meer uit.
34…Kxf8 35.Dh8+ Kf7 36.Dxb2
Een prozaïsch slot.
1-0
